Improvisation by Inspiration (2)

Bijna had ik mijn muziekopleiding voltooid zonder daarmee echt musicus te worden. Ik leerde vooral heel goed muziek van vroeger te spelen. Pas in de laatste fase van mijn studie, met mijn Artistic Research en met de lessen improvisatie bij Hayo Boerema, leerde ik wat het is om scheppend musicus te zijn. En dit heeft mijn visie op muziek veranderd, zoals ik al aangaf in mijn vorige post.

De focus op het uitvoeren van muziek is er niet alleen bij orgel, en niet alleen op het conservatorium. Vraag bijvoorbeeld eens een willekeurige violist één noot te improviseren en hij slaat dicht. Klassieke muziek is tegenwoordig meer namaken dan maken, meer wedstrijd dan zoektocht, meer verleden dan heden. De muziek is volledig verbannen naar het museum.

Klassieke musici moeten weer zelf muziek gaan maken.

Er wordt in dat museum fel gediscussieerd over de enige ware uitvoering. De pianist strijkt er met de eer van de componist. Er zijn uitgebreide concertrecensies zonder ook maar één woord over de muziek zelf. Je zou er haast denken dat er geen muziek is dan die van vroeger, en dat ‘ontwikkeling’ het steeds beter uitvoeren van die muziek is.

Wie ooit zelf aan het componeren of improviseren slaat, komt er achter hoe misplaatst en ongezond deze museum-arrogantie is. Mijn stelling is dan ook dit: klassieke musici moeten weer zelf muziek gaan maken. Dit levert meteen vier voordelen op.

  1. Wie zelf schrijft, raakt meer verbonden met het heden. Je gaat zo nadenken over de plaats van muziek in de huidige tijd, en de waarde van de muziek van vroeger. Zo kan een programmering ontstaan die beter aansluit bij de luisteraar van nu.
  2. Bij het zelf scheppen van muziek komen er ook heel wat persoonlijke vragen op. Wat wil je schrijven? Wat is je stijl? Wat heb je te zeggen? Dit bevragen van jezelf is nuttig en vormend.
  3. Door zelf te schrijven, ga je de muziek die je uitvoert van binnenuit begrijpen. Je kunt er nieuwe inzichten door krijgen, en je ontwikkelt meer vrijheid in de uitvoering: je gaat er beter van spelen.
  4. Muziek die geschreven wordt door mensen die goed kunnen spelen, is beter speelbaar en benut de mogelijkheden van het instrument. Het vak van compositie profiteert er dus ook van.

Kortom, als we compositie en improvisatie meer betrekken bij de uitvoering, maken we de klassieke muziek weer iets van vandaag, wekken we het weer tot leven en geven we het hoop voor de toekomst. Wellicht bevat het grote muziekmuseum van de toekomst ook een afdeling ‘21e eeuw’!

2013–12–24

Weblog